Nieuwe Europese regels voor honing, confituur en fruitsappen
Vanaf juni 2026 zien de etiketten op honing, confituur en fruitsappen er fundamenteel anders uit. De nieuwe Europese wetgeving maakt komaf met vage herkomstaanduidingen, verhoogt het minimale fruitgehalte en legt nauwkeurig vast wat er als sap mag worden verkocht. Wat betekent dit concreet voor de producten die we dagelijks in de winkelkar gooien?
Met Richtlijn (EU) 2024/1438 trekt de Europese Unie duidelijke grenzen rond wat honing, confituur en sap precies mogen heten. Strengere etikettering, meer transparantie over de herkomst en aangepaste samenstellingseisen staan centraal in deze hervorming.
De nieuwe EU-richtlijn en wanneer ze van kracht wordt
Richtlijn (EU) 2024/1438 verscheen in mei 2024 in het Publicatieblad van de Europese Unie en vormt de meest recente herziening van de zogenaamde 'ontbijtrichtlijnen'. Dit pakket aan regels regelt levensmiddelen zoals honing, confituur, fruitsappen en gecondenseerde of gedroogde melk.
Het gaat niet om volledig nieuwe wetgeving, maar om een grondige aanpassing van bestaande richtlijnen uit het begin van de jaren 2000, die intussen als ontoereikend worden beschouwd voor de huidige marktomstandigheden.
Lidstaten moesten de wijzigingen al uiterlijk op 14 december 2025 omzetten in nationale wetgeving. De effectieve toepassing op de markt start op 14 juni 2026 — een cruciale overgangsdatum voor producenten, importeurs en de detailhandel.
De basisboodschap van de richtlijn is helder: de consument moet weten wat hij koopt, zonder vage formuleringen of algemene herkomstaanduidingen.
Honing: herkomst eindelijk volledig zichtbaar
Bij honing zijn de veranderingen het meest ingrijpend. Tot nu toe kon een product op de markt komen met de vermelding 'mengsel van EU-honingen' of 'mengsel van EU- en niet-EU-honingen', zonder dat de afzonderlijke landen van herkomst werden vermeld. De consument had daardoor geen enkel zicht op de werkelijke samenstelling.
Met de nieuwe richtlijn verdwijnt deze praktijk. Producenten zijn voortaan verplicht om alle landen van herkomst te vermelden, en wel in een volgorde die hun aandeel in het eindmengsel weerspiegelt. Het land dat het meest bijdraagt, verschijnt als eerste op het etiket.
De wetgeving opent ook de deur voor nog gedetailleerdere etikettering, waarbij percentages per land kunnen worden vermeld, vooral bij mengsels. De richting is duidelijk: meer precisie, minder veralgemening.
Deze aanscherping is niet toevallig. Europese onderzoekscentra hebben de voorbije jaren vastgesteld dat een aanzienlijk deel van de honing op de Europese markt sporen van vervalsing of vermenging vertoont. De nieuwe richtlijn voorziet in gemeenschappelijke detectiemethoden en versterkte controles om praktijken zoals het toevoegen van suikers of misleidende etikettering aan te pakken.
Honing, ooit een categorie met brede, vage omschrijvingen, wordt zo een van de meest strikt afgebakende voedingsmiddelencategorieën op de Europese markt.
Confituur: de definitie van 'fruit' wordt herschreven
Bij confituren richt de Europese interventie zich op de samenstelling, niet alleen op de etikettering. De richtlijn verhoogt de minimumgrenzen voor het fruitgehalte, die tot dusver vrij laag lagen en producenten veel speelruimte lieten bij de formulering van het eindproduct.
Vanaf 2026 moet een confituur minstens 450 gram fruit per kilogram eindproduct bevatten. Voor zogenaamde 'extra' confituren ligt de drempel nog hoger, namelijk op 500 gram per kilogram. Dat is een forse stijging ten opzichte van de vroegere niveaus, die rond de 350 gram per kilogram lagen.
Deze wijziging heeft een directe impact op de productstructuur. Met meer fruit als grondstof is er minder ruimte voor suiker, geleermiddelen en chemische bewaarmiddelen. Het resultaat is een product met een vollere smaak en een nauwere band met de oorspronkelijke grondstof.
Tegelijk probeert de nieuwe regelgeving de vervaging te counteren die de afgelopen jaren is ontstaan tussen confituren en andere broodsmeersels die onder andere namen worden verkocht maar vaak voor verwarring zorgen aan het schap.
In essentie herdefiniëert de wetgeving wat op de Europese markt als confituur mag worden beschouwd.
Fruitsappen: duidelijkere categorieën, minder verwarring
Bij fruitsappen is consumentenverwarring een hardnekkig probleem. De verschillen tussen 'sap', 'nectar' en producten op basis van concentraat zijn lang niet altijd zichtbaar, zeker als de etikettering niet eenduidig is.
De nieuwe richtlijn pakt dit aan door nieuwe categorieën in te voeren en de etiketteringsregels te verscherpen. Zo worden producten als 'sap met verminderd suikergehalte' en 'sap uit concentraat met verminderd suikergehalte' officieel erkend, aansluitend bij de hedendaagse voedingstendenzen.
Producenten krijgen bovendien de mogelijkheid om te vermelden dat de suikers in hun product uitsluitend afkomstig zijn van het fruit zelf, mits dit ook daadwerkelijk het geval is. Die vermelding krijgt extra gewicht in een markt waar de term 'zonder toegevoegde suiker' op zeer uiteenlopende manieren wordt gebruikt.
Het hoofddoel is glashelder: de consument moet zonder twijfel kunnen zien of hij een 100% sap, een sap uit concentraat of een nectar met toevoegingen in handen heeft.
Melk: technologische ingrepen met verplichte transparantie
In de categorie gecondenseerde en gedroogde melk zijn de veranderingen minder zichtbaar voor de consument dan bij honing of confituur, maar ze hebben wel degelijk technische betekenis voor de productie. De richtlijn laat specifieke technologische bewerkingen toe, zoals het verlagen van het lactosegehalte, op voorwaarde dat dit duidelijk op het etiket wordt vermeld.
De benadering hier is niet beperkend, maar draait volledig om transparantie. Op die manier probeert de EU een evenwicht te vinden tussen industriële innovatie enerzijds en de behoefte van de consument om te weten wat er precies in een product zit anderzijds.
Wat verandert er concreet in de supermarkt vanaf 2026
De nieuwe richtlijn zal niet via persberichten of technisch jargon merkbaar worden, maar gewoon aan het schap zelf. De veranderingen worden het eerst zichtbaar op het etiket en in de samenstelling van producten.
Op honingpotten verdwijnen de brede, vage herkomstaanduidingen. Voortaan staan er specifieke landen vermeld, vaak meerdere, in een volgorde die hun aandeel in het eindproduct weergeeft. Twee honingen die er tot nu toe identiek uitzagen, zullen zich steeds duidelijker van elkaar onderscheiden.
Bij confituren speelt de verandering zich niet alleen af op het etiket, maar ook in het product zelf. De hogere fruitinhoud beïnvloedt de textuur en de smaak, wat leidt tot meer geconcentreerde producten. Het is ook mogelijk dat de prijs stijgt, aangezien de grondstof de voornaamste kostenpost vormt.
Bij sappen worden de verschillen duidelijker via de nieuwe categorieën. Producten die vroeger naast elkaar lagen zonder duidelijk onderscheid, krijgen nu een scherper profiel: ofwel als 100% sap, ofwel als product uit concentraat of met verminderd suikergehalte.
Het schap wordt kortom beter leesbaar. Niet noodzakelijk eenvoudiger, maar wel transparanter over wat je precies in huis haalt.
Het grote plaatje: wat er globaal verandert
Wie de nieuwe richtlijn als geheel bekijkt, ziet dat het niet gaat om losstaande aanpassingen. De Europese Unie wil duidelijke grenzen herstellen in voedselcategorieën die steeds 'rekbaarder' waren geworden wat hun definitie betreft. Concreet betekent dit vanaf 2026:
- Etiketten geven specifiekere en betrouwbaardere informatie
- Producten worden onderling beter vergelijkbaar
- Vage en algemene omschrijvingen worden sterk ingeperkt
Voor de consument vertaalt zich dat in een grotere keuzevrijheid op basis van echte, verifieerbare gegevens. Voor de voedingsindustrie betekent het een aanpassing aan een strenger en transparanter kader, waarbij de spelregels voor iedereen gelijk zijn.
