Kunnen we leven zonder suiker?
Is het eigenlijk mogelijk om zonder suiker te leven en toch te genieten van die kleine momenten van smaakplezier? Suiker duikt op in vrijwel alles wat we eten, zelfs in de meest basale voedingsmiddelen. Men zegt dat moedermelk van nature een kostbare zoetheid bevat — dat is immers de allereerste smaakervaring die we als mens opdoen.
Misschien verklaart dat waarom we altijd net iets meer zoetigheid willen, wat bij veel mensen uitmondt in een echte verslaving. Het goede nieuws: suiker hoeft helemaal niet uit je dagelijkse voeding te verdwijnen. Het draait om kwaliteit boven kwantiteit, en met mate gebruiken. De geraffineerde suiker en het roekeloze gebruik ervan zijn verantwoordelijk voor de negatieve gezondheidseffecten.
Waar verbergt suiker zich allemaal?
Suiker is in zekere zin het meest gebruikte voedingsadditief ter wereld. Je treft het aan in producten waar je het absoluut niet verwacht: pizza, brood, spinazietaart, kant-en-klaarmaaltijden, soepen, crackers, pastasaus, bereid vlees, conserven, vruchtendranken, gearomatiseerde yoghurt, ketchup, saladedressings, mayonaise en heel vaak in notenboters, met pindakaas als bekendste voorbeeld.
Geraffineerde suiker wordt in recepten gebruikt als structuurcomponent dat niet alleen de smaak verbetert, maar ook de textuur, het uiterlijk, de knapperigheid en zelfs de kleur. Het gevolg? We consumeren veel meer suiker dan we denken en raken er steeds verder aan verslaafd. Gelukkig bestaan er volwaardige alternatieven die de moeite waard zijn om te ontdekken.
Het probleem met geraffineerde suiker
Obesitascijfers liggen hoog, en verborgen geraffineerde suiker is klinisch bewezen verantwoordelijk voor een reeks lichaamsstoornissen, waaronder ernstige ziekten. Iedereen weet inmiddels dat geraffineerde suiker bijdraagt aan hart- en vaatziekten, diabetes en slechte tandgezondheid.
Intensieve kunstmatige zoetstoffen zoals sacharine en aspartaam verliezen steeds meer hun aantrekkingskracht. Consumenten van vandaag weten precies wat ze willen: voeding en dranken met minder of geen suiker, met meer voedingswaarde — en ze willen dat het nog lekker smaakt ook. Minder suiker betekent immers niet automatisch minder smaak.
Aanbevolen: suikerconsumptie zo laag mogelijk houden
Vijf Europese landen (Denemarken, Finland, IJsland, Noorwegen en Zweden) vroegen de EFSA om een wetenschappelijk onderbouwde bovengrens vast te stellen voor de inname van voedingssuikers uit alle bronnen. Het advies luidde dat zo'n grens niet wetenschappelijk vastgelegd kon worden, maar wetenschappers bevestigden wel het verband tussen suikers en een reeks gezondheidsproblemen.
Daarom bevelen nationale autoriteiten en de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) aan om de consumptie van toegevoegde en vrije suikers uit verschillende voedingsmiddelen te beperken.
Suikervrij, verminderd suiker of zonder toegevoegd suiker
- Suikervrij (sugar free) betekent dat een portie minder dan 0,5 g suikers bevat, van nature aanwezig en/of toegevoegd. Ook te vinden als: "free of sugar", "sugarless", "no sugar" of "zero sugar".
- Verminderd suiker (reduced sugar) betekent dat het product minstens 25% minder suikers bevat dan de gewone versie. Soms ook aangeduid als "less sugar", "low in sugar" of "lower sugar".
- Zonder toegevoegd suiker (no added sugar) betekent dat er tijdens de verwerking of verpakking geen suiker werd toegevoegd. Ook te herkennen als "without added sugar" of "no sugar added".
De oplossing: slimme zoete alternatieven
Suikerhoudende dranken en snoepgoed moeten spaarzaam worden gebruikt, of het liefst helemaal worden vermeden. Grote voedingsbedrijven hebben de noden van consumenten al opgepikt en passen hun producten aan. Steeds meer voedingsmiddelen verschijnen met een verbeterde samenstelling en minder suiker.
Suikerarme zoetigheden worden een echte trend, en alternatieve zoetstoffen zoals vruchtensiropen, honing, pekmez, sucrose en xylitol winnen aan populariteit. Ook in de patisserie zie je steeds vaker lekkernijen zonder of met verminderde suiker in de etalages staan.
10 alternatieve zoetstoffen van Griekse productie
Stevia
Stevia is een plant die geen calorieën bevat en de glycemische index niet beïnvloedt. De zogenaamde steviol-glycosiden, ook bekend als pure stevia, zijn tot wel 400 keer zoeter dan geraffineerde suiker. Voor een zelfgebakken cake is slechts 1 gram pure stevia nodig. Voor een kopje koffie of een drankje volstaat letterlijk één korreltje.
Dat maakt het in pure vorm praktisch onbruikbaar voor thuisgebruik — het is eerder weggelegd voor de voedingsindustrie op grote schaal. Voor dagelijks gemak wordt stevia gecombineerd met erythritol, een 100% natuurlijk ingrediënt dat ontstaat door het koken van maïs of groenten. Erythritol bevat geen calorieën, beïnvloedt de glycemische index niet en wordt enkel toegevoegd voor de benodigde volume. La Mia Stevia Kristallijne Stevia is een ideale vervanging voor suiker: 1 eetlepel staat gelijk aan 3 eetlepels gewone suiker. Het wordt geproduceerd in Griekenland door de Stevia Hellas Coop-coöperatie, gevestigd in Lamia.
Tijmhoning
Honing is een natuurlijke zoetstof afkomstig van bloemennectar, verzameld door bijen. Het is niet geschikt voor mensen die veganistisch leven, maar kan geraffineerde suiker vervangen in tal van kook- en bakbereidingen: cakes, sesamkoeken, energierepen en kruidenthee. Tot 100 gram geldt een gelijke verhouding tussen suiker en honing. Bij grotere hoeveelheden zotheid is het verstandig de verhouding niet evenredig op te schalen.
De familie Mouriki is al actief in de bijenteelt sinds 1960. Generatie na generatie verplaatsen zij hun bijenkorven naar bergen, bossen en weilanden, rijkelijk begroeid met bloemen en beschermd tegen menselijke verstoring. Van de eilanden Milos en Kimolos oogsten zij een zeldzame honing van tijm en wilde kruiden zoals lavendel en oregano. Milos Honey is beschikbaar in beperkte hoeveelheden, uitsluitend in een kartonnen verpakking van 450 gram.
Onverhitte biologische pekmez
Pekmez is een bijproduct van de druif en een van de meest traditionele verwerkingsvormen van druivenmost. Het wordt gebruikt als alternatieve zoetstof en kan evengoed worden toegepast in de banketbakkerij, de keuken en de broodbakkunst. Het is aantoonbaar rijk aan voedingsstoffen, energie, ijzer en calcium.
De pekmez van scheikundige Giorgos Karagelis wordt bereid in de Messinia-regio, in ultramoderne technologische installaties die uitstekende kwaliteit garanderen bij lage temperaturen. Zo blijven de voedingsstoffen en de aroma's van de druif maximaal bewaard.
Granaatappelmelasse
Anders dan andere geconcentreerde vruchtensappen heeft granaatappelmelasse een zoetzure smaak, waardoor het inzetbaar is voor heel uiteenlopende bereidingen — afhankelijk van of je de zoete of de zure noot wilt benadrukken. Het geldt als superfood omdat het essentiële mineralen bevat zoals mangaan, kalium, koper, ijzer, fosfor, chroom, kobalt en natrium.
Granaatappelmelasse is een goede energiebron, rijk aan koolhydraten en natuurlijke suikers, en bevat vitaminen zoals niacine, vitamine B6, thiamine en riboflavine. De gerijpte granaatappelmelasse van het merk ROOBY wordt op natuurlijke wijze bereid en vervolgens 2 jaar gerijpt in roestvrijstalen tanks. Zo behoudt het de zoete smaak van de granaatappel én alle voedingsstoffen.
Appelmoes
Appelmoes is een uitstekende oplossing om toegevoegde suiker te vervangen. Het kan in recepten banaan of dadel vervangen, in dezelfde verhoudingen. Vooral appels van het Fuji-ras bevatten zo'n 9 tot 11% suikers per vrucht, hebben een zoete smaak en een dicht, knapperig vruchtvlees dat een fluweelzachte puree oplevert.
Anna Atsou's kleine ambachtelijke onderneming in Mavrochori, Kastoria, richt zich op de teelt en verwerking van Fuji-appels. Haar doel is dit voedzame fruit een vaste plek te geven in het dagelijkse dieet van consumenten — niet alleen in de koelkast, maar ook in de voorraadkast. Haar merk heet "Ik wil nu een appel" en de appelmoes is verkrijgbaar in kleine glazen potjes.
Druivenhoning
Druivenhoning kan worden omschreven als plantaardige "honing". Het wordt geproduceerd uit het sap van verse biologische druiven, waarbij het water op omgevingstemperatuur wordt verdampt. Het eindproduct heeft een concentratie van 65° Brix — vergelijkbaar met een gebonden siroop. Het is 100% natuurlijk, onverhit, ongefilterd en alcoholvrij.
De voedingswaarde is bijzonder hoog: het bevat druivenpolyfenolen (luteoline, resveratrol, OPC), wijn- en appelzuur, probiotische melkzuurbacteriën, wilde inheemse gistcellen van druiven, 11 sporenelementen, 19 vitaminen, 18 aminozuren en omega-3 en omega-6 vetzuren. De kleur doet denken aan honing; het is dunvloeibaar en rijk aan de aroma's van verse druiven.
Vijgenhoning
Vijgenhoning kom je ook wel tegen onder de namen "vijgenpekmez", "vijgenmelasse" of "vrasma", zoals het traditioneel heet op Lesbos. Het wordt bereid door gedroogde vijgen urenlang te laten koken in water, waarna het mengsel wordt gefilterd tot een heldere, geconcentreerde en donkere siroop. Het is een voedzame zoetstof, rijk aan ijzer, met een bijzondere en verfijnde smaak.
Vijgenhoning is ideaal voor salades, warme dranken en broodbereidingen. Het wordt geproduceerd op de biologische vijgengaarden van Ktimata Moschouta in Istiaia, Noord-Evia.
Geconcentreerd druivensap — Agiorgitiko-druivenras
Geconcentreerd sap van Agiorgitiko-druiven is een 100% natuurlijke zoetstof zonder toegevoegde suiker. Het is een siroop rijk aan ijzer en antioxidanten, met een donkerrode kleur met robijnrode tinten en aroma's van peper, kruidnagel en zongedroogde tomaten. Het heeft een volle body, een zoete smaak met een zure toets en een lange, zoete afdronk.
Heerlijk over desserts, in warme dranken, over groene salades, als karameliseerlaag op vlees of simpelweg over ijs. Het is een biologisch product, geproduceerd in Nemea door Sofia tis Fysis.
Melasse
Suikerriet leverde al in de oudheid suiker, lang voordat de suikerbiet aan het begin van de 19e eeuw de overhand nam. De melasse van het merk Emelia, als primair derivaat van suikerriet, is ideaal voor gebruik in de banketbakkerij en keuken: brood, cakes, koekjes, energierepen, zoet-zure of rode sauzen, marinades en salades.
Het zoet zonder de nadelen van witte bietsuiker, is een natuurlijke en geen chemische zoetstof, is niet afkomstig van genetisch gemodificeerde grondstoffen en heeft een lage glycemische index (50). Het bevat slechts 15 calorieën per theelepel en levert meer voedingsstoffen dan welke andere zoetstof ook. Bij alle toepassingen volstaat de helft van de hoeveelheid melasse ten opzichte van suiker.
Rietsuikerstroop
Een vrouwenvereniging uit Genisea in Xanthi heeft de traditionele teelt en verwerking van suikerriet nieuw leven ingeblazen. Voor de teelt brachten ze zaden mee uit de Pontus-regio. Vervolgens bouwden ze van nul af aan een verwerkingsmachine om het ideale resultaat van vroeger te evenaren.
Nadat de productie tot perfectie was gebracht, verkregen ze de nodige goedkeuring van het Staatslaboratorium en de relevante wetenschappelijke certificeringen. De rietsuikerstroop is 100% natuurlijk, wordt op traditionele wijze geproduceerd en kan suiker vervangen in alle kooktoepassingen.
