Een honing die soms helemaal niet bestaat
Er zijn jaren waarin hij simpelweg niet wordt geproduceerd. Dennenhoning 'vanille' uit het Mainalo-gebergte is een van de meest bijzondere honingsoorten van Griekenland — en een van de weinige die nooit kristalliseert. Dat gegeven alleen al maakt hem legendarisch.
We spraken met Thymios en Triantafyllos Tourlis, twee broers en imkers achter het merk Meli Koryfi. Ze wonen en werken in Nymfasia in Arcadië, op een hoogte van 840 meter. Wat ze vertellen, schetst een productie die afhangt van een keten omstandigheden die zelden allemaal tegelijk in de juiste richting vallen.
Waarom deze honing niet elk jaar geproduceerd wordt
De meest eerlijke waarheid over dennenhoning 'vanille'? Hij bestaat sommige jaren gewoon niet. Dat bevestigen de broers Tourlis zonder omwegen. In het Mainalo-gebergte — waar een van de drie Griekse honingsoorten met Beschermde Oorsprongsbenaming (BOB) vandaan komt — is noch de hoeveelheid noch het bestaan ervan voorspelbaar.
'Vanille'-honing is geen bloemhoning. Hij ontstaat uit honingdauw, via een proces dat stabiel weer vereist. En dat, zo zeggen de broers, is tegenwoordig zelden het geval. "De elatedennenhoning 'vanille' kan een volledig jaar ontbreken", vertellen ze nuchter.
Theoretisch gezien loopt het oogstvenster van eind mei tot begin juli. In de praktijk krimpt dat venster regelmatig samen of verdwijnt het volledig. "De afgelopen vijftien jaar is de productie van 'vanille' enorm moeilijk geworden door de weersomstandigheden. Een plotse kou, aanhoudende hitte of een droogteperiode volstaan om het hele proces te onderbreken", klinkt het.
Hoe de honing geproduceerd wordt — het verplaatsen van de bijenvolken
De zoektocht naar deze honing begint lang vóór de oogst. De imkers brengen hun bijenvolken naar de dennenbossen van het Mainalo en plaatsen ze vlakbij de zilverdennen. Op basis van jarenlange ervaring weten ze welke bomen honing zullen opleveren — maar zekerheid hebben ze nooit.
Ook de oogst zelf volgt dat grillige ritme. Er is geen vaste datum, alleen een moment dat je empirisch leert herkennen. De evolutie is indrukwekkend, zoals de broers uitleggen: "Het verloopt geleidelijk, net zoals de kleur van de honing verandert. De vroege honing is lichter van kleur — bijna wit. Bij de middelhoogste oogst krijg je de mooiste parelachtige glans. Eind juli, wanneer de schimmel op de den verzwakt is, geeft hij de rode honing, die even verfijnd is."
Wat is dennenhoning 'vanille' precies?
Dennenhoning 'vanille' ontstaat uit de suikerhoudende uitscheidingen — honingdauw — van het insect Physokermes hemicryphus, dat leeft op de zilverden. De honing kreeg in 1994 de BOB-erkenning en werd in 1996 opgenomen in het register van de Europese Unie.
De specificaties omschrijven de herkomst duidelijk: de dennenbossen van het Mainalo, tussen het dorp Kapsia en het dorp Langadia in Arcadië. Kenmerkende eigenschappen zijn een lichte kleur met parelachtige glinstering, een milde smaak en een samenstelling die kristallisatie verhindert. Andere bergen op de Peloponnesos produceren ook 'vanille'-honing, maar alleen die van het Mainalo draagt de BOB-status. Opvallend: een aanzienlijk deel van de productie door rondtrekkende imkers voldoet aan de BOB-normen, maar wordt zonder die aanduiding verkocht.
De geschiedenis van de familie Tourlis
De grootvader hield er al wat bijen op na, maar de echte basis werd gelegd door hun vader Fotis. Als boer zonder bijenkennisachtergrond raakte hij vertrouwd met bijen via zijn schoonvader en imkers uit Vytina. Samen met hun moeder begon hij met een handvol kasten, en in drie decennia groeide de activiteit gestaag uit.
Vandaag beheren de twee broers ongeveer 1.500 bijenkasten en passen ze nomadische bijenteelt toe — ze verplaatsen de volken naargelang de productie. Onder het label Meli Koryfi produceren ze zes verschillende honingsoorten. De afwerking van hun eigen verwerkingsruimte is in volle gang, met als doel de volledige BOB-certificering te realiseren.
Het smaakprofiel
- Textuur: Dik en homogeen, met een fluweelzachte, bijna romige consistentie. De structuur is glad, bijna boterachtig.
- Aroma: Laag tot matig van intensiteit. Ingetogen, zonder uitgesproken bloemige noten. Zachte houtachtige en harsachtige tonen die verwijzen naar de den.
- Smaak: Milde zoetheid, goed in balans, zonder scherpe kanten. Een zuivere smaaklijn zonder overdreven aromatische pieken.
- Nasmaak: Middelmatig lang, helder, zonder bittere elementen. Er blijft een zachte zoetheid met een lichte bosachtige sensatie.
- Algemene indruk: Een honing van lage tonen, die niet steunt op intensiteit maar op structuur en evenwicht. Hij onderscheidt zich door zijn stabiele textuur en de zuiverheid van zijn smaak.
Fysicochemische eigenschappen
- Vochtgehalte: ongeveer 14–15,5%
- Laag glucosegehalte
- Bijzondere suikersamenstelling, anders dan bloemhoning
BOB-specificaties
- Beslissingsnummer: 313049/14.01.1994
- Staatscourant: 16/14.01.1994
- Registratie in de EU: 1996 (L163/1996)
Waarom kristalliseert dennenhoning 'vanille' nooit?
De verklaring ligt in de unieke samenstelling van deze honing. Anders dan de meeste bloemhonigsoorten bevat hij weinig glucose — de suiker die hoofdzakelijk verantwoordelijk is voor kristallisatie. De hogere verhouding van andere suikers die in vloeibare toestand blijven, gecombineerd met een laag vochtgehalte en de algehele structuur, zorgen voor een opmerkelijke stabiliteit.
Daardoor behoudt deze honing zijn gladde, fluweelzachte textuur gedurende lange tijd, zonder te 'versuikeren'. Dat is geen toevallige eigenschap — het is een van de meest kenmerkende identiteitskenmerken van de dennenhoning 'vanille' uit het Mainalo.
